به نرمى او را بجنباند . اگر به وسيلهء ابزار بركشندهء چرك ورم بتوانى عسلاب را به داخل قرحه برسانى ، ممكن است چرك بيرون آيد و پاكسازى شود . هرگاه چنين عملى انجام شد و حدس زدى كه چيزى از چرك باقى نمانده است ، آنگاه داروهاى جوش‌دهنده را به كار ببر كه دهانهء قرحه را به هم آرند . در ميان داروهاى پاك‌ساز و زداينده ، چيزى همانند عسل نيست ؛ عسل پاك‌ساز است و در عين حال بسيار لذيذ و طبيعت‌خواهان آن است و عسل هيچ‌گاه به قرحه زيان نمىرساند . اگر قرحه در ريه باشد ، علاجش دو راه دارد : 1 - علاج واقعى و راستين . 2 - علاج مدارا كردن و وقت گذراندن . علاج واقعى را شرح مىدهيم ؛ علاج راستين آن است كه بدانى بيمارى در حالتى است كه قابل علاج است و ممكن است از تداوى كردن خوب شود ، كه سابقا در اين‌باره چيزهايى گفتيم . مثلا : پاكسازى قرحه ، خشكانيدن قرحه ، نگذارى مادهء خارجى به قرحه راه يابد ، راه ريزش كرده‌هاى بالايى را ببندى كه به قرحه نيايند ، كارى كنى كه قرحه برهم جوش بخورد . بازداشتن نزله‌ها و مادهء ريزش كرده از بالا را سابقا بيان كرديم و برايت شرح داديم كه چگونه سر را تقويت كنى كه زائده‌هاى ناباب در آن جمع نشوند . و گفتيم كه چگونه مىتوانى ماده‌اى كه از سر سرازير است نگذارى به ريه بريزد و آن را به سوى ديگرى برانى . و بايد پاكسازى وسيلهء رگ زدن و داروهايى باشد كه مادهء سزاوار پاكسازى كردن را بيرون آورى ، مثلا شربت خشخاش و به‌ويژه شربت خشخاشى كه مقل و صمغ عربى همراه داشته باشد . اگر خلط سودايى سبب قرحهء ريه شده است ، از گياهان مانند : سس صغير و همانند آن استفاده كن تا خلط سودايى پاكسازى مىشود . اگر خواستى به وسيلهء پاك‌سازيها زائده‌هاى ناپسند را كاهش دهى و آنها را بيرون رانى ، بعد از آنكه داروى پاك‌ساز به بيمار دادى ، رگ بزن و بگذار مدّتى استراحت كند ، آنگاه رگ زدن را دوباره كن ! تكرار كردن رگ‌زنى براى كسانى كه به حدّ كافى نيرومند هستند خوب است . براى خنثى كردن زيان ماده‌هايى كه از بالاييها در ريزشند ، شربت خشخاش خوب است و به ويژه آن نوع از شربت خشخاش كه در كتاب اقرابادين آمده است ، و داروهايى كه به آن مىمانند . اگر بيمار به مكانهايى منتقل شود كه هواى خشك دارند و در آنجا شير بنوشد بيمارى بيشتر علاج‌پذير مىشود . بايد بيمار اكثرا راست بنشيند و راست بايستد و گردن رو به بالا و جلو بكشد تا اجزاء ريه به درستى برهم قرار گيرند و اجزاء قرحه كه به حالت طبيعى برهم آمده‌اند از هم جدا نشوند . نبايد بيمار را به خوردن داروهايى وادار كرد كه تف كرده را از بيرون آمدن بازدارد و منظور از آن